Voor honingbijen begint die zoektocht trouwens niet geheel toevallig. Imkers plaatsen hun bijenkasten bewust op locaties waar voldoende interessante flora, nectar en stuifmeel aanwezig zijn. Professionele imkers verplaatsen hun kasten soms zelfs mee met de bloeiperiodes, zodat de bijen dicht bij geschikte voedselbronnen staan. Van daaruit bepalen de bijen zelf welke bloemen op dat moment het interessantst zijn en hoe ze ernaartoe navigeren.
Voor een bij ziet een bloemenveld er heel anders uit dan voor jou of mij. Want bijen zien de wereld letterlijk anders. En dat is precies wat hen zo bijzonder maakt.
Veel bloemen hebben ultraviolette patronen die voor mensen onzichtbaar zijn, maar voor bijen niet. Die patronen werken als een soort visuele wegwijzer die haar naar het midden van de bloem leidt, precies naar daar waar de nectar zit.
En dan heb je nog de variatie aan vormen en contrasten in de natuur. Heldere bloemblaadjes tegenover groen gras, opvallende bloemvormen, duidelijke patronen… al deze details helpen de bij om bloemen snel te onderscheiden van hun omgeving. Want niet elke bloem valt even hard op. Sommige zijn visueel of qua geur gewoon aantrekkelijker dan andere.
Maar zicht alleen is niet genoeg. De geur speelt een minstens even grote rol bij het vinden van de juiste bloemen. Bloemen verspreiden specifieke geuren om bestuivers aan te trekken, en bijen hebben een sterk ontwikkeld reukvermogen. Zo kunnen ze een interessante bloem opsporen, soms al vanop tientallen meters afstand.
Een bloem vinden is één ding. Maar voor een bij begint dan pas het échte werk. Want niet elke bloem is even interessant.
Veel bloemen produceren nectar, een beetje als zoete beloning voor hun bestuivers. Maar sommige bloemen bevatten nu eenmaal meer nectar dan andere. Het tijdstip, het seizoen en zelfs het weer kunnen beïnvloeden hoeveel nectar bloemen op dat moment produceren. Het spreekt voor zich dat een bij die slim en efficiënt omgaat met haar energie, zich niet kan veroorloven om gewoon wat doelloos rond te vliegen.
En dus moeten bijen constant bijleren, op basis van de ervaring die ze opdoen. Wanneer een bij een bloem of weide vindt die veel nectar oplevert, slaat ze dit op in haar geheugen. Ze leert welke bloemensoorten betrouwbaar zijn, en welke minder interessant zijn voor haar. Ze keert sneller terug naar plekken waarvan ze zich herinnert dat die interessant waren voor haar. Ze leert dus elke keer bij, vlucht na vlucht.
Ontdekt een bij een bijzonder interessante plek vol nectar? Dan houdt ze dat niet alleen voor zichzelf. Ze stuurt dan de andere bijen uit de korf ook naar diezelfde plek. Van teamwork gesproken!
Honingbijen zoeken hun voedsel vaak binnen enkele kilometers van de korf. Wanneer er minder bloemen of andere voedselbronnen in de buurt zijn, kunnen ze echter veel verder vliegen. En toch vinden ze de weg terug. Maar hoe doen ze dat?
Bijen gebruiken de positie van de zon om richting te bepalen. Zelfs als het bewolkt is, kunnen ze zich nog oriënteren, via gepolariseerd licht dat voor ons als mensen onzichtbaar is. Het is dan de lucht die hen als het ware de weg wijst.
Bomen, struiken, gebouwen, kleuren, landschappen… bijen slaan al deze details op. Ze hebben als het ware een soort mentale kaart van hun omgeving. Een beetje zoals jij je eigen buurt ook altijd blijft herkennen.
Jonge bijtjes maken geen grote uitstappen van bij het begin. Nee, eerst gaan ze voor korte oefenvluchten rond hun korf. In kleine cirkeltjes die steeds groter en groter worden. Zo leren ze hun omgeving stap voor stap kennen. Vooraleer ze echt de wijde wereld in trekken.
Geef toe, zonder verloren te vliegen de weg terugvinden is toch een bijzonder indrukwekkende prestatie? Misschien kijk je de volgende keer toch met wat meer bewondering als je een bijtje ziet voorbij zoemen.
En net dat maakt een eenvoudig product als honing, toch wat specialer. Want achter elke pot honing schuilt het werk van duizenden bijen die elke dag opnieuw de wereld verkennen, en telkens weer veilig thuiskomen.
Onthou het dus voor de volgende keer wanneer je een pot honing opendraait: van ontbijt tot dessert, met Meli honing haal je niet alleen smaak, maar ook een stukje wonderlijke natuur op tafel.
