Wat doet de koningin in een bijenkorf?

Veel mensen denken dat een bijenkoningin haar volk actief aanstuurt. Een soort mini-monarchie met één bij op de troon. In realiteit loopt het toch een beetje anders. De koningin geeft geen bevelen aan haar onderdanen en neemt geen beslissingen over de werking van het volk. De kolonie is dus veel minder hiërarchisch dan je zou denken.

Toch draait het volledige voortbestaan van de kolonie rond haar aanwezigheid. Zonder koningin raakt een bijenkorf vroeg of laat in de problemen.

Is er maar één koningin in een bijenkorf?

Er is maar één koningin. Meestal.

In een gezonde bijenkolonie draagt er doorgaans maar één bij de kroon. Zij is de enige volledig vruchtbare vrouwelijke bij in de korf en dus ook de enige die eitjes kan leggen.

De rest van de vrouwelijke bijen zijn werkbijen. Daarnaast zijn er ook nog darren: de mannelijke bijen van de kolonie. En dat zijn geen kleine groepen. In het hoogseizoen kan een bijenkorf uit tienduizenden bijen bestaan, allemaal georganiseerd rond één vruchtbare koningin.

Soms kunnen tijdelijk meerdere koninginnen aanwezig zijn. Bijvoorbeeld vlak voor het zwermen of wanneer een oude koningin vervangen wordt. Een imker kan zo’n natuurlijk moment ook benutten om de kolonie te splitsen en met een koningin een nieuwe bijenkorf op te starten. Dat gebeurt bewust en gecontroleerd, zodat beide kolonies verder kunnen ontwikkelen.

Hoe herken je een bijenkoningin?

Een koningin ziet er anders uit dan de andere bijen. Niet per se veel groter, maar wel langer en slanker. Vooral haar achterlijf valt op. Ook haar poten zijn iets langer dan die van werkbijen.

Daarnaast beweegt ze zich anders door de korf. Werkbijen maken vaak plaats voor haar en verzorgen haar voortdurend. Alsof iedereen in de kast instinctief weet hoe belangrijk ze is.

Toch is een koningin moeilijk te spotten tussen duizenden andere bijen. Daarom geven imkers haar soms een klein gekleurd stipje, zodat ze sneller terug te vinden is tijdens controles.

Wat is de belangrijkste taak van de koningin?

De belangrijkste taak van de koningin? Véél eitjes leggen.

In het hoogseizoen kan een bijenkoningin tot 1500 à 2000 eitjes per dag leggen. Daarmee zorgt ze letterlijk voor het voortbestaan van de volledige kolonie.

Toch bestuurt ze de korf niet zoals een menselijke leider dat zou doen. Haar rol draait vooral rond voortplanting en communicatie. Via geurstoffen, ook wel feromonen genoemd, helpt ze de kolonie stabiel en georganiseerd te houden.

Werkbijen herkennen aan die geur dat de korf een gezonde en actieve koningin heeft. Daarom wordt de koningin vaak gezien als het hart van de kolonie, niet de leider per se.

Hoe bepaalt de koningin of er werkbijen of darren geboren worden?

De koningin kan twee soorten eitjes leggen: bevruchte en onbevruchte eitjes.

Uit bevruchte eitjes komen vrouwelijke bijen. Dat zijn de werkbijen die de volledige korf draaiende houden. Uit onbevruchte eitjes ontstaan darren, de mannelijke bijen van de kolonie.

Opvallend: werkbijen en koninginnen zijn genetisch bijna identiek. Het verschil ontstaat door wat de larven eten tijdens hun ontwikkeling. Larven die koningin moeten worden krijgen koninginnengelei, ook wel gelée royale genoemd. Die speciale voeding zorgt ervoor dat één larve zich volledig anders ontwikkelt dan de rest.

Darren hebben dan weer één belangrijke taak: paren met de koningin.

Wat gebeurt er als de koningin sterft?

Wanneer een koningin sterft, raakt de kolonie in de problemen. Werkbijen merken snel dat haar geurstoffen verdwijnen en dat zorgt voor onrust in de korf.

De bijen proberen dan zo snel mogelijk een nieuwe koningin te kweken. Daarvoor hebben ze wel jonge larven nodig die nog kunnen uitgroeien tot een nieuwe koningin.

Zijn die niet meer aanwezig? Dan kan de volledige kolonie uiteindelijk uitsterven.

De gezondheid van een bijenkorf hangt dus sterk samen met de aanwezigheid van een gezonde koningin.

Eén koningin, duizenden samenwerkende bijen

Achter elke pot honing schuilt een indrukwekkend natuurlijk ecosysteem. Tienduizenden bijen werken samen binnen één perfect georganiseerde kolonie, met de koningin als kloppend hart van de korf.

Bij Meli Honing vertrekken we al generaties lang vanuit respect voor die natuurlijke processen. Want hoe beter je begrijpt hoe bijen samenwerken, hoe meer bewondering je krijgt voor elke lepel honing.

Zin om zelf het heerlijke resultaat te proeven? Bekijk onze producten.